Burgess ms. 36 - Segno di paragrafo e lettera iniziale "I" (Idem)

UNIVERSITY OF OREGON - FONDO BURGESS MS. 36
CONTENUTO DEL MS


Tito Livio:  Deca I    Deca II    Deca III 

 

 

IL MANOSCRITTO 36

Si tratta di un codice cartaceo, di unica mano, in semi corsiva umanistica, con forti reminiscenze della gotica italiana e quindi anche con un numero molto ampio di abbreviazioni, composto nel 1440, rilegato in pergamena nel Settecento, di mm. 280 x 210. La numerazione è recente e indica 200 ff.. Oltre ai fogli di guardia, il volume ha 9 ff. in bianco, più dieci di indice, al principio, e 11 ff. in bianco alla fine. L'indice è di due mani posteriori. Il f.170 è in bianco ed è rigato sia nel recto che nel verso. Anche altrove, in diversi ff., vi sono tracce visibili di rigatura, sia orizzontale che verticale. Lo spazio tra le righe è di mm. 5. Il numero di righi per f. è di 39. Misura dello specchio dello scritto: mm. 192 x 102 — con un totale utilizzo delBurgess Ms. 36, carta 5v folio di solo il 58%, e quindi con ampi spazi marginali. Il ms. è accuratamente punteggiato; vi appaiono i vari segni di pausa — breve " / ", media " . ", finale " /. " — il punto interrogativo (che è vagamente nella forma del segno della radice quadrata), e il segno di paragrafo. I segni di paragrafo, altermati in rosso e blue, spesso di carattere decorativo e frequentemente tre per folio, sono quasi sempre posti al di fuori dello spazio dello scritto, come mostra l'immagine qui a destra. Dal f. 19v, che segna l'inizio del libro dell'Epitome di Floro, l'intera prima parola di ogni capitoletto è in maiuscola, e la sua prima lettera è più grande delle altre e sempre colorata, di rosso o di blue, in modo alternato. All'interno dell'iniziale colorata si nota quasi sempre la sua corrispondente minuscola, scritta in uno spazio minimo al momento della trascrizione del testo, per ricordare, o indicare al rubricatore, l'iniziale grande che poi veniva ivi apposta in un secondo tempo. I titoli che formano i capitoletti delle selezioni di Tito Livio e di Giuseppe Flavio sono posti, sempre in inchiostro, ai margini delle carte per poi essere ripresi e copiati in rosso, nello spazio apposito che spesso è insufficiente. I frammenti della Guerra giudaica e delle Antichità di Iosephus — come anche i frammenti degli Ab Urbe condita di Livio — sono adespoti e anepigrafi. Il rubricatore, nella fretta, non ha notato il richiamo 'Iosephi' che era stato posto al principio della trascrizione, in alto, sempre al margine, ed ha lasciato l'inizio in bianco. Le rubriche della Guerra giudaica (ff. 171r-184r) sono molto sbiadite e sono quasi tutte illeggibili ad occhio nudo. Per cui bisogna ricorrere ai titoletti marginali e all'indice. Tutto ciò, ed altro, conferisce all'ultima parte del ms. un aspetto piuttosto affrettato. Inoltre, nelle ultime parti della sua trascrizione, l'amanuense mostra segni di grande stanchezza.
In alcuni ff. appaiono dei segni convenzionali per indicare l'aggiunta di qualche omissione, sempre della stessa mano. Nel margine dei ff. che danno l'Epitome di Floro e i frammenti di Tito Livio, sono trascritte alcune varianti, precedute dalla solita indicazione al'. Alcuni altri segni marginali, qualche disegno di mano, con il solito indice spiegato e la dicitura 'Nota', e qualche raro commento d'un lettore del Cinquecento. Le "i" hanno spesso il trattino diacritico sopra di sé, anche quando sono in posizione isolata. Sin dall'inizio l'amanuense mostra una forte tendenza alla geminazione di alcune consonanti, tra cui "c", "s", "l", "n", "t" e "f"
— e allo stesso tempo allo scempiamento delle stesse. Nella trascrizione, solo delle volte si è indicata questa sua tendenza. Nel ms. il dittongo "ae" non viene mai usato.

 

IL CONTENUTO DEL CODICE:

 
I Leonardi Bruni, De militia1
1r Incipit. Fateor, clarissime vir, ...
10r Explicit ... Que cum ita sint finem dicendi aliquando facimus.

II. Lucio Anneo Floro, Epitome
  11r   LUCII ANNEI FLORI INCIPIT . Liber primus
13r De septem regibus
13v Anacephaleosis
13v De mutatione Romani populi
14r Bellum quatuor seu tertium
14v Bellum Latinum
15r Bellum cum Etruscis Veientibus Fidentibus
15r Bellum Gallicum
16r Bellum Italicum
16v Bellum Sabinum
16v Bellum Samniticum
17r Bellum Etruscum Samniticum Gallicum
17v Bellum Tarentinum
18v Bellum Picenum
18v Bellum Salentinum
18v Bellum Vulsiniense
19r Secunda etas populi Romani
19v Explicit Liber primus
19v Incipit Liber secundus
19v Bellum Punicum
21v Bellum Punicum secundum
21v Bellum Gallicum
22r Bellum Illiricum
22r Bellum Punicum
24v Bellum Macedonicum
25r Bellum Siriacum
26r Bellum Etholicum
26r Bellum Histricum
26r Bellum Gallogrecum
26v Bellum Macedonicum
27r Bellum Illiricum
27r Bellum Macedonicum
27r Bellum Punicum
28r Bellum Acaicum
28r Res in  Hispania  geste
28v Bellum Numantinum
30r Initium vitiositatis Romanorum
30v Bellum Asiaticum
30v Bellum Iugurtinum
31v Bellum Alogobrum
31v Bellum Cimbricum Teuthonicum Tigurinum
32v Bellum Tracheum
33r Bellum Mitridaticum
34v Bellum Particum
35r Bellum Creticum
35v Bellum Balearicum
35v Bellum Cipricum
36r Bellum Gallicum
37r Bellum Particum
37v Anacephaleosis
38r [Incipit Liber tertius]
38r Seditio prima Graci
38v Seditio alterius Graci
39r Seditio Apuliana
39r Seditio Druisiana
39v Sociale Bellum Italicum
40r Bellum Servile
40v Bellum Sparticum
41v Bellum Civile Marii et Sille
42v Bellum Sartorianum
43r Bellum Civile sub Lepido
43v Explicit Liber tertius
43v Incipit Liber quartus
43v Bellum vel Coniuratio Catiline
44r Bellum Cesaris et Pompei
48r Bellum sub Cesare Augusto
48v De Triumviratu
49r Bellum Cesaris cum Bruto et Cassio
49v Bellum Cesaris cum Pompeo filio Pompei
50r Bellum Vendidii contra Pathos
50v Bellum Antonii cum Parthis
51r Bellum cum Antonio et Cleopatra
51v Bellum Cesaris Augusti cum barbaris
54r Lucii Annei Flori Liber quartus et ultimus explicit
54r Anno Domini M CCCC XXXX, die xxviiii Julij


III. Pseudo-Plutarco, Epistola a Traiano2

54r
Expleta plutharca [sic] philosophi congratulatoria troiano [sic] discipulo suo ad Imperium sublimato. PLvTARCvS TRoIANvS, SALvTEM. Modestiam tuam noveram non appetere principatum quem tanto dignior iudicaris quanto a crimine ambicionis videris esse remocior. Tue igitur virtuti congratulor, et fortune mee, si tu recte gesseris, quem probe meruisti. Alioquin te periculis, et me detrahencium linguis subiectum iri non dubito, cum et ignaviam imperatorum Roma non ferat, et sermo publicus delicta discepulorum refundere soleat in preceptores. Sic Se[54v]neca Neronis sui merito detrahencium carpitur linguis. Adolescentium suorum temeritas in Quintilianum retruditur; et Socrates in pupilum suum fuisse clemencior criminatur. Tu vero qui vis rectissime geres, si non recesseris a te ipso, si primo te composueris, si tua omnia disposueris ad virtutem, recte tibi procedent universa. Politice constitutionis maiores vires tibi exculsi cui si obtemperas Plutharcum vivendi habebis autorem. Aliquin presentem epistulam teste invoco, quia in perniciem Imperii non pergis autore Plutharcho.


IV. Orazioni tratte dagli Ab Urbe condita di Tito Livio
Deca secunda
3

55r Liber primus dece secunde
55r Oratio Amonis damnantis Anibalia gesta contra Sacuntinos et suadentis Romanorum pacem
55v Oratio Alorchi Hispani militis Anibalis familiaris Secuntinorum ad exhortandos eos ut condiciones quas Anibalal victor imperabat suscipient
56r Oratio Anibalis concedentis commeatum militibus
56r Anibal hortatur milites ad trasitum Alpium
56v Hortatur Scipio milites ad animose pugnandum
57v Oratio Anibalis ad incitandos suorum animos ad pugnam
58v Premiis Anibal et pollicitationibus suos allicit
59r Liber secundus
59r Oratio Mutii contra contionem Quinti Sabei insolentissima
59v Oratio Metelli contra didatoris [sic] contionem consulentes de equando magnum militum imperio cum ditatore [sic]
59v Macius deponit imperium dicendum se indignum
60r Rebii Hereni oratio contra plebem in favorem Gaii Terentii
60v Locatus in urbe nescit que in excercitu agenda sint
60v Collegam Q. Fabius gravissime admonet quid contra Anibalem agendum sit
61v Oratio Marcii Iunii pro redimendis captivis
62v Oratio Titi Manlii suadentis captivos non redimendos
63v Liber tertius
63v Varonis inconsulta responsio facta legatis Capraensis inconsultissime nudantis per Romanam imbecillitatem
64r Consulit Hannno Anibali post canensem cladem non mittenda auxilia sed pacem cum Romanis fiendam
64v Legatio oratorum Samnitum rogantium ut Samnites infidem receperit Anibal
65r Responsio Anibalis
65r Liber quartus
65r Q. Fabius hortatur optimos consules fieri qui opponere se possent Anibali et impedire subsidia ex Affrica ventura
66r Oratio Apollinei Siracusani hortantis prius legatos mittendos quam arma capienda
66r Oratio Antidoti excusantis se et hortantis interfectores tiranni ut cepta perficeret
66v Oratio Apolunidis hortantis Siracusanos ad coscrutationem amicitie cum Romanis
66v Marcellus hortatur milites ut dato signo utantur ferro contra Henenses qui petierunt portarum claves
67r Liber quintus
67r Oratio militum qui post canensem cladem in Sicilia turpiter relegati fuere ad Marcellum ut pugnandi eis licentia prestaretur
68r Honestissime cause Romanorum opugnandi Siracusis
68v Excusatio Siracusanorum qui se Marcello commendant
68v Oratio Marcii ad exhortandos milites post Scipionis mortem
69v Liber sextus
69v Caii Sempronii contra Gneum Fulvium qui male pugnaverat
70r Responsio imperatoris referentis culpam in milites
70r Oratio Livii dehortantis deditionem fiendam esse Romanorum
71r Querela Siculorum contra Marcellum
71v Responsio Marcelli
72r Oratio Marcii Attilii super factis Campanorum
72v Oratio Lenii exhortantis ut omnes facultates suas in communi conferant
72v Liber septimus
72v Contentiosus rumor militum
73r Oratio Marcelli accerrime [sic] milites suos increpantis
73r Oratio Indebilis et Mandonii qui transfuge Romanos adheserit
73v Oratio Neronis hortantis milites suos ut parvo contenti celleritate utantur
73v Liber octavus
73v Hortaur milites ad expugnandum Iliturgiam
74r Oratio Scipionis componentis seditiosorum militum qui eius falsa morte audita defecerant
75v Oratio Scipionis ad animandos milites
76r Oratio Scipionis contra Mandonium et Indebilem magnifica
76r Oratio Saguntinorum de laudibus Scipionis: et volentes ponere coronam auream in capitolo Jovis
76v Responsio senatus
77r Oratio Fabii contradicentis Scipioni ne iret in Affricam
79r Responsio Scipionis nobilissima
80v Liber nonus
80v Oratio Locrentium contra plebem
82r Sententia Fabii contra plebem et Scipionem
82r Sententia Q. Metelli de eisdem longe melior
82v Scipionis oratio ad superos
82v Liber decimus
82v Oratio Soponisbe [sic] filie Astrubali [sic] uxoris Siphacis orantis ne Romanis daretur
83r Oratio Siphacis ad Scipionem excusantis se ex leso federe
83r Reprehensio Hanibalis ad Massinissam pro Sophonisba uxore accepta
83v Legati Tarentinorum humiliter pacem petentium
83v Responsio Scipionis continens pacis conditiones
84r Oratio legatorum Massinisse
84r Responsio senatus
84r Oratio Anibalis petentis pacem
85r Responsio magnanima Scipionis
86v Modus dignus exhortantis Anibalis
86v Oratio Astrubalis petentis pacem
86r Verba Anibalis inter fletus ridentis

Deca tertia

86v Liber primo dece III
86v Oratio Sulpicii suadentis macedonicum bellum
87r Responsio Philippi ad Emilii querelas
87r Oratio legati Philippi hortantis Hetolis [sic] amicitiam Philippi contra Romanos
88r Oratio Athenensium contra Philippum pro Romanis
88r Oratio Busi satisfacientis utrique superius dicte orationis et suadentis romanum fedus
89r Sententia Donati pretoris Hetolorum [sic] rem differenda esse
89r Liber secundus
89r Verba militum petentium missionem
89v Responsio consulis
89v Legati regis Attali petunt subsidium Romanorum contra Anthiocum aut regis missionem
89v Responsio senatus
90r Postulatio Titi Quinti consulis romanorum
90r Responsio Philippi
90r Replicatio consulis
90r Oratio Aristeni pretoris ad Aceos [sic] ut libere diceret sententiam suam ante decretum
90r Oratio Aristeni pretoris ad Acheos suadentis proponendum romanorum amicitiam permissu Philippi
92r Oratio Alexandri damnantis fidem et mores Philippi dum colloquerentur Philippus consul Hetoti [sic]
92r Responsio Philippi universis satisfaciens
92v Liber tertius
92v Oratio Catonis contra abrogationem legis Appie
94v Oratio L. Valeriii contra Catonem pro legis abrogatione
96r Legati Reguli petunt romanorum auxilia
96v

Oratio Catonis ad exhortandos milites

96v Oratio Catonis petentis ab Hispanis consilium quid posset eorum rebellioni bbstare
96v Oratio Q. Brucii consulentis Grecos an pati velint agros occupatos manere
97r Responsio legatis Atheniensis
97r Responsio Alexandri legati etholorum [sic]
97r Responsio Aristeni pretoris Acheorum
97v Oratio Nabilis tiranni ad Quintum consulem, dolentis se a romanis invidia gravissima lacessitum
98r Responsio Quinti consulis Romanorum
98v Oratio Quinti consulis ad milites enarrantis oppugnande urbis difficutates
99r Oratio Quinti commemorans beneficia Romanorum ad Grecie civitates
99v Rumores populi contra divisiones eius a patribus in spectaculis et ludis
99v Oratio Menippi legati Anthiochi dolentis legis non victo regi a Romanis imponi
100r Responsio Quinti
100r Replicatio Egesiameris alterius legati Anthioci
100v Responsio Quincii
100v Responsio Mutii
100v Responsio P. Sulpicii
100v Responsio Menipi
100v Sententia senatus
100v Consilium Anibalis de gerendo bello contra Romanos
101r Liber quintus
101r Oratio Democriti ad animandum N. tirannum contra Romanos
101r Oratio Meandri oratoris Etholorum ad animandum Philippum contra Romanos
101r Oratio Dicarchi [sic] legati Etholorum ad animandum Philippum
101v Oratio Minii ad legatos Romanorum improbantis nomine Anthioci eorum factum
101v Responsio Supplicii [sic]
102r Consilia Anthioci ad bellum contra Romanos gerendum
102r Oratio Alexandri Arcani animantis Philippum ad belli celeritatem
102v Oratio Anibalis inimicitiam suam cum Romanis declarantis
102v Pretor Filomenus noluit sententiam suam dicere, sed exequi
102v Oratio Çenonis orantis Quintum ne unius amicicia universe civitati noceret
102v Oratio Menippi legati Anthioci ad concitandos Etholos contra Romanos
103r Legati Athenensium hortantur quod consultatio non precipitetur
103r Oratio Quinti dicentis Etholos Romanor amiciam non cognovissent
103r Oratio Thoantis contra Hanibalem
103v Oratio Anthioci apud Etholos excusantis parvum copiarum numerum et plurim offerentis
103v Oratio Philippi in concilio Etholorum pro conciliandis Romanis
104r Oratio Thoantis suadentis bellum persuadendum Anthioco Imperatore
104r Suasio Etholorum pro conservanda Romanorum amicicia et non negligenda Philippi benevolentia
104r Oratio Admitelli calcidis pro conservanda amicicia Romanorum
104v Oratio vana legati Anthioci hortantis Egeos ut quiete utantur nec Romanis nec Anthioco presidium prestent
104v Oratio legati Etholorum ad idem
104r Responsio Quincii
105v Liber sextus
105v Oratio Anibalis consulentis Anthioco dubitanti ex templo ne agendum anex (?) hic me que media erat, an mittens legati quod fiendum esset
106r Oratio Athili [sic] consulis Romanorum animantis suos contra Anthioci milites
107r Verba Titi Quinti ad Etholos ingratos
107r Polisinidas [sic] hortatur celerem pugnam
107r Liber septimus
107r Oratio legati Antiochi ad consulem romanum pro pace petentis
107v Oratio eiusdem privata ad Scipionem de eadem re
107v Responsio Scipionis
108r Oratio legati Antiochi suppliciter pacem petenti
108r Responsio Scipionis
108v Superba et insonsulta Etholorum legatio
108v Excusatio Humani [sic] regis missi dicere, et oratio petis gratitudine Romanorum pro refferens [sic]
110r Oratio Rodiensium suadentis Humano [sic] regi liberas non submittendas civitates
111r Oratio legatorum Antiochi petentium veniam
111r Liber octavus
111r Oratio legatorum Etholorum petentium pacem ad M. Fulvium consulem
111r Responsio Fulvii consulis
111v Oratio G. Manilii ad animandos milites contra Gallos mutatos natura mutatione loci
112r Querella legatorum Ambracientium contra M. Fulvium
112r Oratio G. Flaminii Pii pro defensione Marci Fulvii
112v Oratio Furii et aliorum legatorum Manilii negantium triumphum Manilio dari quia fecit hostes eos qui erant amici pro Romanis et temere pugnavit
113v Responsio Manilii
115r Oratio P. Scipionis Nasice pro P. Scipione qui ducebatur in carcerem quia pecunias ex victoria hintas non dicebatur in senatu reduxisse
115v Verba Scipionis
116r Liber nonus